Voor grasland als nateelt en/of voorteelt kan onder voorwaarden een stikstofnorm van toepassing zijn. Naar aanleiding van diverse vragen worden in dit bericht de voorwaarden behandeld. Het gras moet bestemd zijn als veevoer. Daarnaast moet het tijdig zijn ingezaaid en lang genoeg worden geteeld. Indien het doel van het gras niet aantoonbaar veevoer is, dan is het een vanggewas/groenbemester. Daarvoor is slechts na een beperkt aantal teelten een stikstofnorm van toepassing.
Wanneer een na- en/of voorteelt gras bestemd is als veevoer kan een stikstofnorm voor tijdelijk grasland van toepassing zijn. Het kan gaan om een norm in zowel het na- als voorjaar.
Formeel is oogst/beweiding van het gras niet als voorwaarde in de regelgeving opgenomen. Echter is het lastig aantoonbaar te maken dat er sprake is van ‘gras bestemd voor veevoer’ wanneer het nooit is geoogst/(minimaal) is beweid. Ons advies is dan ook om in die situaties niet te rekenen met een stikstofnorm voor tijdelijk grasland.
De bewijsvoering dat het gras daadwerkelijk is bestemd/gebruikt als veevoer ligt bij de gebruiker. Een bedrijf zonder vee zou dit o.a. kunnen onderbouwen door aan te tonen dat het gras geoogst en verkocht is. Indien alleen weidegang is toegepast, zal uit de administratie van de grond en/of (aantal) ingeschaarde dieren moeten blijken dat het doel daadwerkelijk veevoer is geweest. Een bedrijf dat het gras zelf vervoederd heeft, zal dit bijvoorbeeld kunnen onderbouwen met facturen van de oogst en/of kuiluitslagen. Indien eigen dieren zijn geweid moet hiervoor het materiaal (vast/tijdelijk raster en evt. transportmiddel) uiteraard wel beschikbaar zijn.
Voor de stikstofnorm moet het gras uiterlijk 15 september zijn ingezaaid en t/m 15 oktober worden geteeld. Echter vanuit de graslandvernietigingsregels is vernietigen meestal pas (veel) later toegestaan (zie verderop in dit bericht). Als het gras uiterlijk 15 augustus is ingezaaid geldt een hogere norm.
Voor alle grondsoorten geldt dat in het najaar nooit een stikstofnorm van toepassing is na de teelt van mais.
In het geval dat de nateelt gras pas in het volgende jaar wordt geoogst/beweid kan in het najaar toch een stikstofnorm van toepassing zijn. Het ingezaaide gras is immers in het najaar al bestemd om in het opvolgende jaar als veevoer te gebruiken. Het maakt hierbij niet uit hoelang het gras in het opvolgende jaar wordt geteeld.
Voor de stikstofnorm moet het gras minimaal vanaf 1 januari t/m 15 april worden geteeld. Logischerwijs wordt het ook in het betreffende jaar gebruikt voor veevoer. Anders is er, ons inziens, geen sprake van tijdelijk grasland in het voorjaar.
Voor tijdelijk grasland (1 jan. t/m 15 april) na mais op zand- en lössgrond is nooit een stikstofnorm van toepassing. RVO heeft aangegeven dat het gras t/m 31 januari wordt gezien als verplicht vanggewas, ongeacht of het gras in die periode (ook) wordt gebruikt voor de vervoedering. Pas vanaf 1 februari kan het worden gezien als grasland. Om in aanmerking te komen voor de norm moet dit 1 januari zijn.
In onderstaande tabel zijn de normen voor tijdelijk grasland als nateelt en/of voorteelt opgenomen. De hoogte van de norm is afhankelijk van de grondsoort en het gebied.
Tabel 1. Stikstofnormen tijdelijk grasland
| Klei & veen | Zand & löss1 | ||
Niet NV-gebied | NV-gebied | Niet NV-gebied | NV-gebied | |
Grasland najaar: | - | - | - | - |
- Vanaf 15 augustus t/m 15 oktober | 95 | 76 | 80 | 64 |
- Vanaf 15 september t/m 15 oktober | 30 | 24 | 25 | 20 |
Grasland voorjaar: | - | - | - | - |
-Vanaf 1 januari t/m 15 april | 60 | 48 | 50 | 40 |
1Percelen in Overijssel, Gelderland, Utrecht, Noord-Brabant en Limburg zijn altijd een NV-gebied.
Voor (tijdelijk) gras dat wordt gebruikt als veevoer zijn de graslandvernietigingsregels van toepassing.
Op zand- en lössgrond geldt na graslandvernietiging een stikstofkorting van 65 kg/ha voor de teelt van mais, consumptie- of fabrieksaardappelen. Deze korting is niet van toepassing voor gras dat als nateelt is ingezaaid en in het opvolgende voorjaar wordt vernietigd. Deze ‘vrijstelling’ op de korting geldt ongeacht of (ook) wordt gerekend met een stikstofnorm. Door de korte teeltduur is de stikstofopbouw in de graszode, volgens RVO, niet noemenswaardig waardoor een korting bij vernietiging niet gerechtvaardigd is.
Op zand- en lössgrond kan een vanggewas gras worden geteeld ter voorkoming van een korting op de stikstoftotaalnorm (stimuleringsregeling vanggewas). Daarnaast kan een onbemest vanggewas, onder voorwaarden, worden ingezet ‘als’ rustgewas.
Een vanggewas gras in het kader van de stimuleringsregeling kan gecombineerd worden met een stikstofnorm voor tijdelijk grasland. Hierdoor kan een korting, vanuit de stimuleringsregeling, (deels) voorkomen worden en is er extra gebruiksruimte vanwege de stikstofnorm tijdelijk grasland. Uiteraard moet wel aan zowel de voorwaarden voor de stikstofnorm als de voorwaarden voor de stimuleringsregeling worden voldaan.
Een onbemest vanggewas, dat wordt ingezet in het kader van de rustgewasverplichting, kan ook voldoen aan de voorwaarden voor de norm van tijdelijk grasland. Echter geeft RVO aan dat deze stikstofnorm niet benut kan worden aangezien het vanggewas, in het kader van de rustgewasverplichting, onbemest moet zijn. Het standpunt van RVO is wettelijk niet sluitend, echter is ons advies om hier wel bij aan te sluiten. Het belang van een onbemest vanggewas als rustgewas is vaak groter dan de extra stikstofruimte.
Indien gras niet (aantoonbaar) bestemd is als veevoer is geen sprake van (tijdelijk) grasland en is de bijbehorende stikstofnorm niet van toepassing. Dit kan ook spelen wanneer niet aannemelijk is dat het gras gebruikt is als veevoer. Het gras wordt dan gezien als een groenbemester of vanggewas. Alleen voor groenbemesters is, onder voorwaarden, een stikstofnorm van toepassing.
Gras als nateelt kan worden ingezet als ‘niet-vlinderbloemige groenbemester’. Hiervoor geldt alleen een stikstofnorm als aan onderstaande voorwaarden wordt voldaan:
De hoogte van de norm is afhankelijk van het voorgaande gewas, de grondsoort en of het perceel in een NV-gebied ligt.
Op zand- en lössgrond moet, om een korting in het kader van de stimuleringsregeling te voorkomen, ook tijdig een vanggewas/groenbemester zijn ingezaaid. Wanneer aan bovenstaande voorwaarden wordt voldaan kan gerekend worden met een stikstofnorm en is een korting in het kader van de stimuleringsregeling (deels) niet van toepassing.
