Onlangs hebben de politieke partijen D66, VVD en CDA een coalitieakkoord gepresenteerd. In de paragraaf ‘Landbouw, natuur en stikstof’ zijn diverse plannen voor de korte en langere termijn opgenomen. De plannen borduren voor een groot deel voort op voorstellen die verschillende partijen en overheden de afgelopen jaren hebben aangedragen. Wel worden enkele concrete ‘doelen’ genoemd, zoals bijvoorbeeld stikstofdoelen, invoering van nieuwe productierechten en afroming, grondgebondenheid en zonering rondom Natura 2000-gebieden. Om de doelen te bereiken is, volgens het akkoord, t/m 2035 een budget van € 20 miljard nodig.
Regeerakkoord
In het regeerakkoord Aan de slag - Coalitieakkoord 2026-2030 is een uitgebreide paragraaf Landbouw, natuur en stikstof opgenomen. Om de doelen van deze paragraaf te kunnen bereiken is voorgesteld om t/m 2035 een budget van € 20 miljard beschikbaar te stellen. Zie de Budgettaire tabel met toelichting (punt 13).
Uitwerking via vier sporen
Om de stikstofcrisis op te lossen en ruimte te creëren voor (economische) ontwikkelingen zijn de keuzes van de coalitie uitgewerkt middels vier sporen (zie de paragraaf Landbouw, natuur en stikstof):
- Generieke stikstofreductie.
- Gebiedsgerichte stikstofreductie rond kwetsbare natuurgebieden.
- Natuurbehoud en -herstel.
Gerichte ondersteuning.
Enkele plannen
Veel ‘plannen’ in het regeerakkoord zijn niet nieuw, maar borduren voort op eerdere voorstellen en plannen. Hieronder enkele ‘opvallende’ zaken.
- De coalitie wil productierechten invoeren voor kalveren en geiten.
- Dier- en fosfaatrechten worden afgeroomd bij overdrachten buiten de familie. Het is de bedoeling dat hiervoor voor de zomer afromingspercentages worden vastgesteld.
- De coalitie zet, ten aanzien van emissies, in op doelsturing per bedrijf.
- Uiterlijk in 2032 wordt een ‘eenvoudige’ grondgebondenheidsnorm ingevoerd. Deze norm gaat niet gelden voor bedrijven die voldoen aan doelsturing.
- Voor uitspoelingsgevoelige gebieden komt op termijn mogelijk een ‘grasland- en rustgewasplicht’.
- De stikstofdoelen voor 2035 worden per sector in de wet vastgelegd.
- Doel landbouw: 42-46% ammoniakreductie t.o.v. 2019, met als tussendoel (in 2030): 23-25% reductie.
- Er komt een zonering rondom stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden, waarbinnen een combinatie van vrijwillige en meer verplichtende maatregelen gaan gelden.
- Binnen deze zonering komt een gebiedsgerichte aanpak van o.a. de stikstofreductie, waarbinnen bedrijven gestimuleerd (en wellicht deels verplicht) worden om een keuze te maken voor innoveren, extensiveren, omschakelen, verplaatsen of beëindigen. In 2026 wordt gestart met minimaal vijf ‘prioritaire gebieden met grote impact’, zoals de Veluwe en de Peel.
- De kritische depositiewaarde (KDW) wordt zo snel mogelijk vervangen. Uiteindelijk moet de emissiereductie worden gestuurd op basis van de feitelijke staat van de natuur.
- De Vestigingssteun voor jonge landbouwers blijft tot minimaal 2035 op het huidige niveau beschikbaar.
- Vrijwillige beëindigingsregelingen worden voortgezet. Het voorstel is om een aparte regeling in te voeren voor het versneld uitfaseren van verouderde bedrijven.
Medewerking andere politieke partijen nodig
Aangezien de nieuwe coalitie geen meerderheid in de Tweede en Eerste Kamer hebben, is medewerking van andere politieke partijen nodig om voorstelen/plannen gerealiseerd te krijgen. In hoeverre dit bij de verschillende onderdelen gaat gebeuren is natuurlijk de vraag. Anderzijds zijn bepaalde plannen en voorstellen eerder door andere (politieke) partijen én de sector genoemd. Wellicht zijn, per onderdeel, ‘links of rechts’ wel medestanders te vinden. Voor een aantal onderdelen zal, op niet al te lange termijn, meer duidelijkheid komen.
